Strona główna » Spis treści

Spis treści

WYKAZ SKRÓTÓW 13

WPROWADZENIE 15

ROZDZIAŁ 1. OGÓLNE REGULACJE DOTYCZĄCE ZOBOWIĄZAŃ UMOWNYCH ................ 17

  1. Wstęp ................ 17
  2. Oświadczenia woli ................ 19

2.1. Pojęcie oświadczeń woli ................ 19

2.2. Wykładnia oświadczeń woli ................ 23

2.3. Wykładnia umowy ................ 25

2.4. Problematyka wad oświadczeń woli ................ 31

2.4.1. Brak świadomości lub swobody w podjęciu decyzji i wyrażeniu woli ................ 32

2.4.2. Pozorność ................ 35

2.4.3. Błąd ................ 38

2.4.4. Groźba ................ 41

2.5. Problematyka uchylania się od skutków oświadczenia woli ................ 42

  1. Pojęcie i struktura stosunku zobowiązaniowego ................ 45

3.1. Pojęcie stosunku zobowiązaniowego ................ 45

3.2. Struktura stosunku zobowiązaniowego ................ 50

3.3. Umowa jako stosunek zobowiązaniowy ................ 52

3.3.1. Zawarcie umowy ................ 53

3.3.2. Uchylenie się od zawarcia umowy ................ 54

3.3.3. Zmiana umowy ................ 56

3.3.4. Wygaśnięcie umowy ................ 58

  1. Pojęcie i zakres zasady swobody umów ................ 60

4.1. Pozytywna strona zasady swobody umów ................ 61

4.2. Wyznaczanie granic swobody umów ................ 62

4.3. Skutki przekroczenia zakresu swobody umów ................ 66

4.3.1. Wyzysk ................ 66

4.3.2. Niemożliwość świadczenia ................ 67

4.3.3. Szczególne przypadki ograniczenia zasady swobody umów ................ 67

  1. Szczególne zasady i klauzule wyznaczające treść zawieranej umowy ................ 68

5.1. Zasada trwałości umów ................ 68

5.2. Zasada współdziałania ................ 69

5.3. Zasada dobrej wiary (dobrych obyczajów) ................ 71

5.4. Zasada uczciwego obrotu (uczciwości kupieckiej) ................ 71

5.5. Klauzula społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa ................ 72

5.6. Klauzula zwyczaju ................ 72

  1. Zawieranie umów w obrocie konsumenckim ................ 73

6.1. Pojęcie wzorców umownych ................ 75

6.2. Charakter prawny wzorców ................ 76

6.3. Zawarcie umowy przy użyciu wzorca ................ 77

6.4. Niedozwolone postanowienia umowne w umowach konsumenckich ................ 79

6.5. Umowy zawierane z konsumentem poza lokalem przedsiębiorstwa ................ 80

6.6. Umowy z konsumentem zawierane na odległość ................ 81

6.7. Zagadnienia szczególne związane z umowami z udziałem konsumenta ................ 83

6.8. Wzorce umów w handlu elektronicznym ................ 85

  1. Forma umowy ................ 86

7.1. Rodzaje formy czynności prawnej ................ 86

7.2. Elementy konstrukcyjne zwykłej formy pisemnej ................ 87

7.3. Elementy konstrukcyjne kwalifikowanej formy pisemnej................  93

7.3.1. Forma pisemna z urzędowym poświadczeniem podpisu ................ 93

7.3.2. Forma aktu notarialnego ................ 95

7.3.3. Forma pisemna z datą pewną ................ 99

7.4. Pactum de forma ................ 100

7.5. Skutki niezachowania formy zastrzeżonej ................ 102

7.5.1. Forma pisemna zastrzeżona ad probationem ................ 102

7.5.2. Forma pisemna zastrzeżona ad solemnitatem ................ 105

7.5.3. Forma ad eventum ................ 108

7.6. Forma następczych czynności prawnych ................ 108

  1. Systematyka wadliwych czynności prawnych ................ 110

8.1. Nieważność umowy ................ 110

8.1.1. Sprzeczność umowy z prawem jako przesłanka jej nieważności ................ 113

8.1.2. Sprzeczność umowy z właściwością stosunku ................ 114

8.1.3. Sprzeczność umowy z zasadami współżycia społecznego ................ 115

8.1.4. Konsekwencje nieważnych zapisów umownych ................ 117

8.2. Bezskuteczność czynności prawnej ................ 121

8.2.1. Bezskuteczność zawieszona ................ 121

8.2.2. Bezskuteczność względna ................ 125

  1. Wykonanie zobowiązań wynikających z kontraktu ................ 127

9.1. Wykonanie zobowiązania ................ 127

9.1.1. Wykonanie zobowiązania w całości lub części ................ 128

9.1.2. Jakość świadczenia ................ 128

9.1.3. Zarachowanie świadczenia na poczet kilku długów ................ 129

9.2. Osobisty charakter świadczenia dłużnika ................ 130

9.3. Zasada współdziałania wierzyciela ................ 133

9.4. Miernik staranności ................ 134

9.5. Miejsce i czas wykonania zobowiązania ................ 136

9.5.1. Miejsce wykonania zobowiązania ................ 136

9.5.2. Termin wykonania zobowiązania ................ 138

9.6. Wykonanie zobowiązania o charakterze wzajemnym ................ 141

9.7. Prawo zatrzymania ................ 142

  1. Przesłanki i zasady odpowiedzialności kontraktowej ................ 145

10.1. Przesłanki odpowiedzialności kontraktowej ................ 145

10.1.1. Uwagi ogólne ................ 145

10.1.2. Odpowiedzialność za culpa in contrahendo ................ 150

10.2. Zasady odpowiedzialności kontraktowej ................ 152

10.3. Umowna modyfikacja zasad odpowiedzialności kontraktowej ................ 154

10.4. Następcza niemożliwość świadczenia ................ 157

10.5. Opóźnienie a zwłoka dłużnika ................ 160

10.6. Zwłoka wierzyciela ................ 163

10.7. Odpowiedzialność z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umów wzajemnych ................ 165

10.8. Zbieg odpowiedzialności kontraktowej i deliktowej ................ 169

ROZDZIAŁ 2. KOMPARYCJA UMOWY ................ 173

  1. Pojęcie komparycji umowy ................ 173
  2. Zdolność kontraktowa ................ 173
  3. Struktura komparycji umowy ................ 174

3.1. Nazwa umowy ................ 174

3.2. Data i miejsce zawarcia umowy ................ 175

3.3. Preambuła ................ 176

3.3.1. Uwagi ogólne ................ 176

3.3.2. Przykładowe propozycje preambuły ................ 176

3.4. Strony umowy ................ 177

3.4.1. Osoba fizyczna ................ 177

3.4.1.1. Indywidualizacja osoby fizycznej ................ 178

3.4.1.2. Konsumenci ................ 178

3.4.1.3. Przedsiębiorcy ................ 179

3.4.1.4. Firma jako oznaczenie przedsiębiorcy ................ 181

3.4.1.5. Zawarcie umowy przez osobę pozostającą w związku małżeńskim ................ 186

3.4.2. Osoby prawne ................ 189

3.4.2.1. Uwagi ogólne ................ 189

3.4.2.2. Skarb Państwa ................ 191

3.4.2.3. Państwowe osoby prawne ................ 192

3.4.2.4. Jednostki samorządu terytorialnego ................ 195

3.4.3. Jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej ................ 197

3.4.4. Kościelne osoby prawne ................ 197

3.4.4.1. Kościół katolicki ................ 197

3.4.4.2. Pozostałe kościoły i związki wyznaniowe ................ 199

3.5. Reprezentacja podmiotów przy zawieraniu umowy ................ 199

3.5.1. Spółka cywilna ................ 200

3.5.2. Spółka jawna ................ 202

3.5.3. Spółka partnerska ................ 204

3.5.4. Spółka komandytowa ................ 206

3.5.5. Spółka komandytowo-akcyjna ................ 207

3.5.6. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ................ 208

3.5.7. Spółka akcyjna ................ 210

3.5.8. Prosta spółka akcyjna ................ 213

3.5.9. Spółdzielnia ................ 216

3.5.10. Wspólnota mieszkaniowa ................ 217

3.5.11. Fundacja ................ 218

3.5.12. Stowarzyszenie ................ 219

3.5.13. Skarb Państwa ................ 222

3.5.14. Jednostki samorządu terytorialnego ................ 223

3.6. Pełnomocnictwo ................ 225

3.6.1. Uwagi ogólne ................ 225

3.6.2. Zawarcie umowy z osobą do tego nieupoważnioną ................ 227

3.7. Prokura ................ 229

  1. Wzory komparycji z praktycznymi wyjaśnieniami ................ 231

4.1. Skarb Państwa – minister ................ 231

4.2. Wojewoda ................ 232

4.3. Urząd wojewódzki ................ 232

4.4. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe ................ 233

4.5. Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad ................ 233

4.6. Przedsiębiorstwo państwowe ................ 234

4.7. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa ................ 234

4.8. Agencja Mienia Wojskowego ................ 235

4.9. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości ................ 237

4.10. Sądy powszechne ................ 238

4.11. Prokuratura ................ 239

4.12. Policja ................ 239

4.13. Straż miejska ................ 240

4.14. Państwowa Straż Pożarna ................ 241

4.15. Urząd skarbowy ................ 242

4.16. Izba administracji skarbowej ................ 242

4.17. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) ................ 243

4.18. Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej ................ 243

4.19. Gmina ................ 244

4.20. Jednostka organizacyjna gminy ................ 246

4.20.1. Ogród zoologiczny ................ 246

4.20.2. Przedszkole ................ 246

4.20.3. Szkoła podstawowa ................ 246

4.21. Miasto stołeczne Warszawa ................ 247

4.22. Powiat ................ 247

4.23. Województwo ................ 249

4.24. Muzeum ................ 250

4.25. Teatr ................ 251

4.26. Stowarzyszenie ................ 251

4.26.1. Ochotnicza straż pożarna ................ 252

4.26.2. Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (GOPR) ................ 253

4.26.3. Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (WOPR) ................ 253

4.26.4. Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (TOPR) ................ 254

4.27. Uczelnia ................ 254

4.28. Fundacja ................ 255

4.29. Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej ................ 255

4.30. Spółdzielnia ................ 256

4.31. Wspólnota mieszkaniowa ................ 257

4.32. Związki zawodowe ................ 258

4.33. Instytut badawczy ................ 259

4.34. Spółka cywilna ................ 260

4.35. Spółka jawna ................ 261

4.36. Spółka partnerska ................ 262

4.37. Spółka komandytowa ................ 263

4.38. Spółka komandytowo-akcyjna ................ 264

4.39. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ................ 266

4.40. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji ................ 268

4.41. Prosta spółka akcyjna ................ 268

4.42. Spółka akcyjna ................ 269

4.43. Spółka akcyjna w organizacji ................ 270

4.44. Syndyk ................ 271

4.45. Sądowy zarządca nieruchomości ................ 272

4.46. Towarzystwo budownictwa społecznego (TBS) ................ 273

4.47. Kościelne osoby prawne ................ 274

ROZDZIAŁ 3. PODSTAWOWE POSTANOWIENIA UMOWNE ................ 276

  1. Proces formułowania postanowień umownych ................ 276

1.1. Oferta ................ 277

1.1.1. Uwagi ogólne ................ 277

1.1.2. Oferta w postaci elektronicznej ................ 281

1.2. Negocjacje ................ 283

1.3. List intencyjny ................ 283

1.4. Przetarg i aukcja ................ 284

  1. Elementy treści umowy ................ 288

2.1. Uwagi ogólne ................ 288

2.2. Preambuła ................ 288

2.3. Słownik pojęć umowy ................ 291

2.4. Postanowienia wstępne ................ 293

2.5. Przedmiot umowy ................ 294

2.5.1. Uwagi ogólne ................ 294

2.5.2. Świadczenia jednorazowe, okresowe, ciągłe ................ 296

2.5.3. Świadczenia podzielne i niepodzielne ................ 297

2.5.4. Świadczenia oznaczone indywidualnie i rodzajowo ................ 299

2.5.5. Świadczenie pieniężne i odsetki ................ 299

2.5.6. Umowy odnoszące się do osób trzecich ................ 301

2.5.6.1. Uwagi ogólne ................ 301

2.5.6.2. Umowa o świadczenie przez osobę trzecią – art. 391 k.c. ................ 301

2.5.6.3. Umowa o zwolnienie dłużnika od obowiązku świadczenia – art. 392 k.c. ................ 303

2.5.6.4. Umowa na rzecz osoby trzeciej – art. 393 k.c. ................ 305

2.6. Postanowienia dotyczące wymagalności świadczeń ................ 308

2.7. Miejsce wykonania umowy ................ 309

2.8. Podstawowe obowiązki stron ................ 310

2.9. Sposób spełnienia świadczenia ................ 313

2.10. Terminy spełnienia świadczeń ................ 314

2.11. Materiały i siła robocza ................ 315

2.12. Wartość umowy ................ 315

2.13. Sposób rozliczenia i płatności ................ 316

2.14. Odpowiedzialność za szkody ................ 316

2.15. Czas zawarcia umowy ................ 317

2.16. Dodatkowe zabezpieczenia ................ 317

2.17. Postanowienia końcowe ................ 318

2.18. Omówienie skreśleń i pomyłek ................ 319

2.19. Podpis ................ 319

2.20. Załączniki do umowy ................ 320

ROZDZIAŁ 4. KLAUZULE UMOWNE ................ 321

  1. Klauzula dotycząca przejścia korzyści i ciężarów oraz niebezpieczeństwa ................ 321
  2. Klauzula miejsca wykonania umowy ................ 324
  3. Wynagrodzenie kosztorysowe ................ 326
  4. Wynagrodzenie ryczałtowe ................ 332
  5. Wykonanie zastępcze ................ 336
  6. Klauzula dotycząca podwykonawców ................ 339
  7. Zadatek ................ 343
  8. Zaliczka ................ 349
  9. Klauzula przejścia majątkowych praw autorskich ................ 352
  10. Klauzula dotycząca udzielenia licencji ................ 363
  11. Odsetki ................ 370
  12. Kara umowna ................ 378
  13. Warunek ................ 389
  14. Termin ................ 395
  15. Klauzula rebus sic stantibus ................ 399
  16. Siła wyższa ................ 405
  17. Gwarancja ................ 409
  18. Zabezpieczenie wekslowe ................ 417
  19. Przewłaszczenie na zabezpieczenie ................ 422
  20. Hipoteka ................ 427
  21. Zastaw ................ 433
  22. Klauzula czynności z samym sobą ................ 438
  23. Klauzula zakazu konkurencji ................ 444

23.1. Uwagi ogólne ................ 444

23.2. Zakaz konkurencji w umowie agencyjnej ................ 448

23.3. Zakaz konkurencji w umowie zawieranej z pracownikiem ................ 449

23.4. Modyfikacje, przykłady, orzecznictwo ................ 452

  1. Klauzula poufności ................ 457
  2. Klauzula waloryzacyjna ................ 464
  3. Klauzula umownego prawa odstąpienia ................ 468
  4. Odstępne ................ 475
  5. Zapis na sąd polubowny ................ 478
  6. Klauzula prorogacyjna ................ 483
  7. Klauzula dotycząca jurysdykcji ................ 486
  8. Klauzula salwatoryjna ................ 490
  9. Klauzula języka ................ 492
  10. Koszty związane z zawarciem umowy ................ 495
  11. Zmiana umowy ................ 496

ROZDZIAŁ 5. UMOWY PODSTAWOWE ................ 502

  1. List intencyjny ................ 502
  2. Umowa przedwstępna ................ 507
  3. Umowa ramowa ................ 517
  4. Umowa o świadczenie przez osobę trzecią (art. 391 k.c.) ................ 533
  5. Umowa o zwolnienie dłużnika przez osobę trzecią z obowiązku świadczenia (art. 392 k.c.) a umowa o przejęcie długu (art. 519 k.c.) ......... 538

ROZDZIAŁ 6. PRZYKŁADOWE UMOWY ................ 548

  1. Umowa cesji wierzytelności ................ 548
  2. Umowa czarterowa ................ 552
  3. Umowa o dzieło (umowa o wykonanie projektu architektonicznego) ................ 556
  4. Umowa zlecenia ................ 575
  5. Umowa o świadczenie usług serwisowych ................ 582
  6. Umowa sprzedaży ................ 588
  7. Umowa zastawu na udziałach w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością ................ 605
  8. Umowa zbycia udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością ................ 611
  9. Umowa spółki cywilnej ................ 620
  10. Umowa o roboty budowlane ................ 637
  11. Umowa konsorcjum ................ 651
  12. Umowa spółki jawnej ................ 661
  13. Umowa spółki partnerskiej ................ 672
  14. Umowa spółki komandytowej ................ 682
  15. Umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ................ 691
  16. Porozumienie wekslowe ................ 712
  17. Umowa faktoringu niewłaściwego ................ 715
  18. Umowa faktoringu właściwego ................ 720
  19. Umowa o prawo dostępu do strony internetowej (hostingowa) ................ 723
  20. Umowa leasingu operacyjnego ................ 727
  21. Umowa leasingu finansowego ................ 735
  22. Umowa merchandisingu reklamowego ................ 740
  23. Umowa najmu okazjonalnego ................ 742
  24. Umowa najmu wirtualnego biura ................ 752
  25. Umowa poddzierżawy nieruchomości ................ 757
  26. Umowa określająca sposób korzystania z nieruchomości (umowa quoad usum) ................ 761
  27. Umowa zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa ................ 766
  28. Umowa o nadzór autorski nad inwestycją ................ 778
  29. Umowa poręczenia spłaty pożyczki ................ 781
  30. Umowa poręczenia za dług przyszły ................ 784
  31. Umowa pożyczki udziałowca do spółki ................ 788
  32. Umowa potrącenia wzajemnych wierzytelności ................ 792
  33. Umowa barteru ................ 796
  34. Umowa franchisingu ................ 799
  35. Umowa upoważnienia inkaso ................ 806
  36. Umowa o prowadzenie rachunku powierniczego i depozytu adwokackiego ................ 811
  37. Porozumienie w sprawie spłaty zadłużenia ................ 815
  38. Umowa o zachowaniu poufności ................ 818